شصتمین نشست تخصصی «امت همدل» با موضوع «شهید امام خامنه‌ای(ره)؛ الگوی وحدت و تقریب مذاهب اسلامی» به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، شصتمین جلسه از سلسله نشست‌های تخصصی «امت همدل» با هدف نقد و بررسی الگوی مفهومی امت واحده اسلامی و با محوریت تبیین اندیشه‌ها و رویکردهای شهید امام خامنه‌ای(ره) در عرصه وحدت و تقریب مذاهب اسلامی امروز 22 تیرماه برگزارشد.
این نشست با عنوان «شهید امام خامنه‌ای(ره)؛ الگوی وحدت و تقریب مذاهب اسلامی» به بررسی ابعاد مختلف اندیشه، دیدگاه‌ها و رویکردهای این شخصیت برجسته در زمینه تقویت وحدت امت اسلامی، همگرایی مذاهب و تحقق امت واحده پرداخت.
شهادت امام خامنه‌ای(ره) ضایعه‌ای سنگین اما مایه بیداری و پویایی جهان اسلام
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدرضا حسینی، استاد سطح عالی حوزه علمیه و دانشیار دانشگاه پیام نور اظهار داشت: شهادت امام خامنه‌ای(ره) ضایعه‌ای بسیار سنگین برای جهان اسلام بود، اما در عین حال موجب ایجاد پویایی و بالندگی نوینی گردید. برگزاری مراسم تشییع باشکوه و بی‌سابقه این بزرگوار و خانواده محترمشان، گواهی بر علاقه شدید مسلمانان جهان به ایشان، انقلاب اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی بود. این مراسم عظیم، نشان‌دهنده ارزشمندی دیدگاه‌های امام شهید و جایگاه والای ایشان در قلب امت اسلامی است.
وی با اشاره به اینکه از نخستین دغدغه‌های امام خامنه‌ای(ره) پس از پذیرش امامت امت در سال ۱۳۶۸، بحث «وحدت مسلمین» بود، افزود: در ادبیات رایج، وحدت به معنای یکی شدن، یکپارچه شدن و چرخیدن حول یک محور تعریف می‌شود؛ مفاهیمی که بار معنایی لغوی دارند.
حجت‌الاسلام حسینی با تأکید بر لزوم بررسی اصطلاحی واژه وحدت در بستر اندیشه سیاسی امام شهید، خاطرنشان کرد: اگرچه مفهوم وحدت در قرآن کریم وجود دارد، اما خود واژه «وحدت» در دوران ائمه اطهار(ع) رواج یافت و به دلیل ضرورت‌های زمانی، بار معنایی عمیق‌تر و ژرف‌تری به خود گرفت.
استاد حوزه علمیه در ادامه به تبیین ابعاد مختلف «وحدت ملی» و «اسلامی» پرداخت و گفت: وحدت ملی در چهارچوب مرزهای جغرافیایی یک کشور تعریف می‌شود و شامل همبستگی میان اقوام، قبایل، مذاهب و فرهنگ‌های مختلف درون آن مرزهاست. ولی وحدت اسلامی (دینی) فراتر از مرزهای ملی است و حول محور اندیشه‌های دینی شکل می‌گیرد. وحدت اسلامی شامل همبستگی میان ادیان مختلف، تقریب بین مذاهب اسلامی و ایجاد تفاهم در عین تفاوت‌های فقهی، سیاسی، تفسیری و کلامی است.
وی تصریح کرد: واژه «وحدت» در اندیشه سیاسی امام خامنه‌ای(ره)، همچون واژه «امت»، مفهومی پویا و چندبعدی دارد که نیازمند کالبدشکافی دقیق‌تر است.
تقریب مذاهب در اندیشه امام خامنه‌ای(ره)، یک اصل معرفتی و تمدنی است
دکتر عباس خامه‌یار، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی در ادامه اظهار داشت: ما در برابر مردمی که حماسه‌آفرینی کردند، به‌ویژه در دوران دفاع مقدس و در تشییع باشکوه و کم‌نظیر ایشان، مدیونیم. این تشییع یادآور شکوه تشییع پیکر مطهر حضرت امام خمینی(ره) بود.
وی با اشاره به اینکه شور و ارادت مردمی به تنهایی کافی نیست، افزود: ما نیازمند «بازشناسی» و «بازبینی» دقیق‌تر از امام شهیدمان هستیم. متأسفانه در فضای رویدادهای سیاسی، فرصت کمتری برای شناخت عمیق اندیشه‌های ایشان فراهم شده است. بنابراین، باید با نگاهی تحلیلی و فراتر از احساسات لحظه‌ای، ابعاد مختلف اندیشه‌های ایشان را واکاوی کنیم.
خامه یار با بیان اینکه محوریت بحث امروز، «تقریب مذاهب اسلامی» در منظومه فکری امام خمینی(ره) و امام خامنه‌ای(ره) است، گفت: این مقوله در چهارچوب مبانی معرفتی، راهبردهای تمدنی، مفهوم «امت واحده» و تأثیر آن بر تمدن نوین اسلامی تعریف می‌شود. نگاه عمیق امام شهید به این مسئله، افق‌های جدیدی را پیش روی ما قرار می‌دهد.
کارشناس مسائل سیاسی با ارائه چکیده‌ای از پژوهش خود در این زمینه، تصریح کرد: مسئله «تقریب مذاهب اسلامی» از مهم‌ترین ضرورت‌های جهان اسلام معاصر در مواجهه با چالش‌های داخلی و تهدیدهای بیرونی است. آیت‌الله خامنه‌ای(ره) با ارائه قرائتی راهبردی، تقریب مذاهب را نه صرفاً یک ضرورت اجتماعی یا سیاسی، بلکه یک «اصل معرفتی و تمدنی» تلقی می‌کنند.
وی در تشریح یافته‌های پژوهش توصیفی-تحلیلی خود افزود: اصولی همچون «امت واحده»، «توحید اجتماعی»، «شناسایی مشترکات اعتقادی»، «دشمن‌شناسی دقیق»، «نفی تکفیر» و «حرمت اهانت به مقدسات مذاهب اسلامی»، از مهم‌ترین مبانی نظری تقریب در اندیشه امام خامنه‌ای(ره) هستند.
خامه یار خاطرنشان کرد: در منظومه فکری ایشان، تقریب مذاهب یک راهبرد بنیادین برای مقابله با پروژه‌های استعماری، مهار جریان‌های تکفیری، تقویت قدرت جهان اسلام و زمینه‌سازی برای احیای تمدن اسلامی محسوب می‌شود.
آیت الله میلانی، پیشگام گفت‌وگوهای مذهبی
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا نوراللهیان، مشاور عالی ریاست سازمان کتابخانه ملی و اسناد رسمی کشور با بیان اینکه با کتاب تقریب بی آزار شیرازی وارد حوزه وحدت شد، گفت: بنده در مشهد، با شنیدن پیام بلند دین از آیت‌الله العظمی سید محمد هادی میلانی و شهید سید عبدالکریم هاشمی‌نژاد به عنوان بلندگوی رسمی، با معنویت و جهاد علمی آشنا شدم و شهید هاشمی‌نژاد نوجوانی رشد یافته با زهد و معنویت، استاد مکاسب و انسانی انقلابی بود.
وی ادامه داد: آیت‌الله میلانی در بحث تقریب، معلم اصلی من در بحث تقریب بود چرا که ایشان همواره بر دو اصل بنیادین تأکید داشتند؛ نخست، پاسداری از حقایق ناب مکتب اهل بیت (ع) و دوم، حفظ وحدت و محبت صادقانه میان شیعه و اهل سنت.
مشاور عالی ریاست سازمان کتابخانه ملی از سید محمدهادی میلانی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های مکتب تفکیک نامبرد و اشاره کرد که آیت الله میلانی (ره) باور داشت که عشق به وحدت نباید به معنای چشم‌پوشی از حقایق باشد.
نگاه ویژه امام شهید به اهل سنت
ایوب شافعی‌پور، مدرس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی بر ادامه راه رهبر شهید تاکید کرد و گفت: رهبر شهید ایران نقش بسیار مهمی در وحدت و تقریب میان شیعه و اهل سنت ایران داشتند.
وی ادامه داد: حضور گسترده اهل سنت و شیعه در تشییع باشکوه قائد شهید را می‌‍توان به‌عنوان نمود محبت و دوستی میان دو جریان دینی مطرح دانست.
این استاد اهل سنت دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به مبانی فکری و عملی وحدت اسلامی در اندیشه امام شهید در ارتباط با اهل سنت، گفت: در دوران پیش از انقلاب امام شهید با هدف آشنایی جامعه با اندیشه‌های جهان اسلام و ایجاد پایه‌ای برای مبارزات سیاسی در زمان شاه، به مطالعه آثار اهل سنت و چهره‌های آنان از جمله: ترجمه بخشی از تفسیر فی ضِلال سید قطب، ترجمه و انتشار کتاب‌های سید قطب مانند اسلام و مشکلاتِ تمدن غرب و کتاب آینده در قلمرو اسلام (المستقبل دین) متعلق به سید قطب روی آوردند.
شافعی‌پور عنوان کرد: در دوران تبعید، امام شهید به‌رغم فشارهای زمان پهلوی، همچنان فعال بودند و در داخل ایرانشهر با اهل سنت همکاری می‌کردند. با وجود نگاه‌های حساس ساواک، ایشان به اقدامات جهادی و کمک به مناطق اهل سنت می‌پرداخت و با سران طوایف در این مناطق صلح برقرار می‌کردند.
وی یادآور شده که اسناد مرتبط با این دوران (اتفاقاتی که ساواک منتشر کرده) از حضور و فعالیت‌های جهادی و حمایتی امام شهد در مناطق اهل سنت در ایرانشهر خبر می‌دهد.
حجت‌الاسلام و المسلمین سید مهدی حسین‌زاده، دبیرکل بنیاد قرآن، نیز در این نشست با اشاره به آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» گفت: حضور گسترده مردم در مراسم تشییع رهبر شهید ایران نشان‌دهنده وحدت مسلمانان بود؛ وحدتی که لرزه بر اندام آمریکای کودک‌کش و صهیونیسم غاصب انداخت. در سه فصل حکمرانی امام راحل، رهبر شهید و اکنون که فصل حکمرانی مردم مبعوث شده است، ما باید قدرشناس آنان باشیم.
وی در این برهه از زمان، مردم را حکمران اصلی دولت‌ها دانست و ادامه داد: رهبر شهید با تشکیل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی به خوبی وحدت را تعریف کرده و مردم را در نظام حکمرانی انقلاب اسلامی به برادری دعوت می‌کردند؛ چرا که معیار امامین انقلاب «عقلانیت» بود.
حجت‌الاسلام حسین‌زاده تأکید کرد: امام حسین علیه‌السلام می‌فرمایند «دِراسةُ العِلمِ لِقاحُ المَعرِفَةِ»؛ لذا ما باید گفتارهای وحدت‌آفرین رهبر شهید را گفتمان‌سازی کنیم.
دبیرکل بنیاد قرآن، امام علی علیه‌السلام را پایه‌گذار وحدت دانست و افزود: راهبردهای وحدت به دست امامان، رهبران و حکمرانان جامعه اسلامی بوده است و به فرموده امام حسین (ع): «مجاری امور و احکام به دست دانشمندان و عالمان خداشناس است که امین بر حلال و حرام او هستند و باید زمام امور به دست آنها باشد و این منزلت از شما گرفته نشده، مگر به واسطه جدایی شما از حق و اختلاف‌تان در سنت پیامبر صلی‌الله علیه و آله.»
ارسال نظر