شصتوپنجمین نشست تخصصی «امت همدل» با موضوع بررسی ابعاد وحدت امت اسلامی از نظریه تا عمل در اندیشه استراتژیک امام شهید(رضواناللهعلیه)، با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران حوزه و دانشگاه برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، شصتوپنجمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «امت همدل» با هدف نقد و بررسی الگوی مفهومی امت واحده اسلامی و با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران حوزه و دانشگاه برگزار شد.
محمد شاهدی، دبیر علمی شصتوپنجمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی «امت همدل»، در ابتدای این نشست با اشاره به جایگاه مفاهیم «مردم»، «ملت»، «اسلام» و «اسلامی» در بیانات رهبر معظم انقلاب، اظهار داشت: یکی از پرکاربردترین کلیدواژهها در بیانات رهبر معظم انقلاب از سال ۱۳۶۸ تاکنون، موضوع مردم و ملت بوده است؛ بهگونهای که ایشان بارها درباره مردم و ملت سخن گفتهاند. پس از آن نیز مفاهیم اسلام و اسلامی از کلیدواژههای پرتکرار در بیانات ایشان بوده است.
وی ادامه داد: این موضوع نشان میدهد جایگاه مردم و امت و همچنین مسئله اسلام و وحدت اسلامی در اندیشه رهبر معظم انقلاب تا چه اندازه اهمیت داشته است.
دبیر علمی نشست «امت همدل» با اشاره به اندیشه امام خمینی(ره) درباره وحدت جامعه اسلامی گفت: امام خمینی(ره) بهعنوان بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و یکی از امامین انقلاب، اساساً یکی از عوامل حرکت به سمت انقلاب اسلامی را مسئله وحدت جامعه اسلامی و ایجاد حکومت اسلامی میدانستند؛ وحدتی که در نهایت زمینه شکلگیری امت اسلامی را فراهم میکند.
شاهدی افزود: در بیانات امام خمینی(ره) نیز موضوع «وحدت کلمه» و دوری از اختلاف، بارها مورد تأکید قرار گرفته است و ایشان همواره بر ضرورت وحدت کلمه میان مردم تأکید داشتند.
وی یکی از ابتکارات امام خمینی(ره) پس از پیروزی انقلاب اسلامی را راهاندازی «هفته وحدت اسلامی» عنوان کرد و گفت: این ابتکار با هدف کاهش و از میان برداشتن اختلافات و تکثرهای موجود میان شیعه و اهل سنت و ایجاد همدلی و وحدت میان مسلمانان شکل گرفت.
شاهدی در ادامه با اشاره به اقدامات رهبر معظم انقلاب در زمینه تقویت وحدت اسلامی اظهار داشت: در ادامه این مسیر، از ابتکارات رهبر معظم انقلاب میتوان به تأسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مجمع جهانی اهلبیت(ع) اشاره کرد که هدف آن نزدیککردن دلهای مؤمنان و ایجاد وحدت میان پیروان مذاهب و حتی ادیان مختلف بوده است.
وی خاطرنشان کرد: جامعه اسلامی برای اینکه بتواند به پیروزی و قدرت دست پیدا کند، نیازمند وحدت است و بدون وحدت، دستیابی به این اهداف امکانپذیر نخواهد بود.
حجتالاسلام والمسلمین مجید خیرآبادی، استاد حوزه و پژوهشگر، در ادامه این نشست با اشاره به جایگاه وحدت در تاریخ بشریت اظهار داشت: مسئله وحدت موضوعی است که کل تاریخ بشریت را دربرمیگیرد؛ بهگونهای که آغاز این دوره تاریخی با وحدت و انسجام همراه بوده و دوره پایانی تاریخ، یعنی دوران آخرالزمان و مهدویت نیز دوره انسجام، همگرایی و وحدت خواهد بود.
وی افزود: برای تبیین ابتدا و انتهای این دوره تاریخی، میتوان به دو آیه شریفه قرآن کریم اشاره کرد که هر دو مستند قرآنی این مسئله هستند. در آغاز دوره تاریخی بشر، در سوره بقره آیه ۲۱۳ آمده است: «کانَ النّاسُ أُمَّةً واحِدَةً»؛ یعنی مردم در ابتدا امت واحدی بودند. در آن دوران که حضرت آدم(ع) و نسل ایشان جامعهای محدود را تشکیل میدادند، انسانها در وحدت به سر میبردند تا اینکه اختلافاتی در جامعه بشری شکل گرفت و خداوند پیامبران را برای رفع این اختلافات مبعوث کرد؛ «فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِیِّینَ مُبَشِّرِینَ وَمُنْذِرِینَ».
خیرآبادی ادامه داد: این، آغاز دوره تاریخی بشر بود و در انتهای این دوره نیز در سوره نور، آیه ۵۵، از وعده الهی برای شکلگیری جامعه توحیدی سخن گفته شده است: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ». خداوند وعده داده است انسانهای شایسته و مؤمن را در زمین گرد هم آورد تا جامعه توحیدی شکل بگیرد. بنابراین، آغاز و پایان تاریخ، در حقیقت دو مرحله از دوره نخبگی و پختگی بشریت است و در فاصله میان این دو مرحله، اختلافاتی شکل گرفته که پیامبران و اولیای الهی برای برطرفکردن آن و ایجاد وحدت مبعوث شدهاند.
این استاد حوزه و پژوهشگر با تأکید بر اینکه ایجاد وحدت، هدف مشترک همه پیامبران الهی بوده است، گفت: تمام انبیا درصدد ایجاد وحدت در جامعه بودهاند و هدف آنها فقط جامعهای که به آنان ایمان آورده بود، نبوده است؛ بلکه جامعه بشری را مورد توجه قرار دادهاند. همه پیامبران تلاش کردند انسجام ایجاد کنند و پراکندگی را از میان بشریت بردارند.
وی با اشاره به تفاوت خطابهای قرآن کریم به گروههای مختلف انسانی اظهار داشت: قرآن کریم در مواردی از واژه «ناس» برای خطاب به همه مردم استفاده میکند، در مواردی «اهل کتاب» را مورد خطاب قرار میدهد و در سطحی محدودتر، جامعه مؤمنان را با تعبیر «الذین آمنوا» مورد خطاب قرار میدهد. وحدت و همگرایی در همه این سطوح، مطلوب خداوند است؛ چراکه خداوند بهعنوان خالق بشریت، خواهان آن است که انسانها در کنار یکدیگر، دارای هدف و جهتگیری واحد باشند.
خیرآبادی افزود: خداوند در سوره اعراف، آیه ۱۵۸، خطاب به پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «قُلْ یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنِّی رَسُولُ اللَّهِ إِلَیْکُمْ جَمِیعًا»؛ یعنی ای مردم، من فرستاده خدا به سوی همه شما هستم. این آیه نشاندهنده جهانی و فراگیر بودن رسالت پیامبر اکرم(ص) است.
وی ادامه داد: در سطحی محدودتر، خداوند در سوره آلعمران، آیه ۶۴، اهل کتاب را به یک کلمه مشترک دعوت میکند: «قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ». در سطحی دیگر نیز جامعه مؤمنان مورد خطاب قرار گرفته و خداوند میفرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا». بنابراین، وحدت و همگرایی از ابتدای تاریخ بشریت تا انتهای آن، مطلوب خداوند بوده و پیامبران و انسانهای شایسته نیز همواره در مسیر تحقق این هدف حرکت کردهاند.
این پژوهشگر با بیان اینکه تمایل به همگرایی در ذات بشر و اجتماع انسانی وجود دارد، گفت: انسان از ابتدا برای ایجاد اقتدار و دستیابی به اهداف مشترک، به دنبال ایجاد وحدت و انسجام میان خود بوده است. حتی در جوامع قبیلهای و عشایری نیز شاهد بودهایم که یک فرد نخبه میتوانست قبایل و عشایر دارای اختلاف را به انسجام برساند و میان آنها ائتلاف ایجاد کند.
وی افزود: جریان شکلگیری امپراتوریها در طول تاریخ نیز نمونهای از همین تلاش برای ایجاد انسجام بوده است؛ از امپراتوری هخامنشی و روم گرفته تا تلاشهای جدید برای ایجاد ساختارهای متحد. در اروپایی که زمانی متفرق بود، اندیشه «اروپای واحد» شکل گرفت و حتی ایجاد واحد پول مشترک دنبال شد. امروز نیز در برخی کشورها، از جمله ترکیه، گاهی از سخنان مسئولان میتوان چنین برداشت کرد که اندیشه ایجاد نوعی اتحاد یا امپراتوری ترک دنبال میشود.
خیرآبادی تصریح کرد: این موارد نشان میدهد انسجام و وحدت، مطلوبی است که نخبگان در دورههای مختلف تاریخی به دنبال آن بودهاند؛ اما آنچه در جامعه مطلوب ایمانی و اسلامی مورد نظر ماست، «امت واحده اسلامی» است.
وی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر مفهوم «امت واحده اسلامی» اظهار داشت: رهبر معظم انقلاب، بهویژه در سالهای اخیر و در دیدار با دانشمندان و علمای کشورهای مختلف اسلامی، اعم از شیعه و سنی، بارها بر این مفهوم تأکید کردهاند و به آسیبها و پیامدهای فقدان امت واحده در میان مسلمانان اشاره داشتهاند.
خیرآبادی ادامه داد: امروز کشورهای اسلامی متعددی وجود دارند و نزدیک به دو میلیارد مسلمان در جهان زندگی میکنند، اما نمیتوان صرفاً بر اساس این تعداد، از یک «امت» سخن گفت؛ چراکه امت به معنای مجموعه انسانهایی است که با یک جهت، هدف، انگیزه و آرمان مشترک حرکت میکنند.
وی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب در کنفرانس های وحدت اسلامی درباره نقش پیامبر اکرم(ص) در امتسازی و تشکیل امت اسلامی گفت: ایشان تصریح کردهاند که امروز فاقد امت اسلامی هستیم و مسلمانان با وجود جمعیت بسیار زیاد، به دلیل پراکندگی و نداشتن انسجام، آهنگ، مقصد و آرمان واحد، یک امت به معنای واقعی کلمه تشکیل نمیدهند.
این استاد حوزه افزود: تفرقه و جدایی میان مسلمانان موجب میشود امکانات و ظرفیتهای مختلف، از منابع طبیعی گرفته تا ظرفیتهای علمی و انسانی، پراکنده شود. وقتی این ظرفیتها از انسجام خارج شوند، قدرت نیز تقسیم میشود و در چنین شرایطی، دیگران در امت اسلامی طمع کرده و برای ایجاد شکاف بیشتر و جلوگیری از پیشرفت آن تلاش میکنند.
وی با اشاره به تلاش دشمنان برای جلوگیری از شکلگیری تصور «امت واحده» در میان مسلمانان اظهار داشت: حتی برخی کارشناسان غربی که در ستیز با اسلام و مسلمانان هستند، نسبت به کاربرد واژههایی که امت اسلامی را بهعنوان یک جامعه منسجم و متحد معرفی کند، حساسیت دارند؛ چراکه شکلگیری چنین تصویری در ذهن مسلمانان میتواند احساس تعلق به یک امت واحد و ضرورت انسجام را تقویت کند.
خیرآبادی با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام و عملکرد برخی دولتهای اسلامی گفت: در چنین شرایطی، نمیتوان تنها به دولتها امید بست. امروز نیز شاهدیم که برخی دولتهای عربی و اسلامی متأسفانه در مسیر خواستههای دشمنان خود قرار گرفتهاند؛ برای نمونه، کشور امارات بهصورت علنی در مسیر عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی حرکت کرده و اقداماتی همچون ایجاد نمایندگیهای دیپلماتیک را دنبال کرده است.
وی با اشاره به نقش مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در تحقق وحدت امت اسلامی اظهار داشت: در آستانه برگزاری جلسات مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، باید به یکی از نکات مهم مورد تأکید رهبر معظم انقلاب توجه کرد. ایشان هنگام ابلاغ حکم دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، بر راهبرد «دیپلماسی وحدت اسلامی» تأکید کردند و خواستار پیگیری این راهبرد شدند.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم از بیانات رهبر معظم انقلاب، بهعنوان شهید و امام جامعه، صرفاً تعریف و توصیف نکنیم و نقطههای راهبردی مورد تأکید ایشان را استخراج کنیم، یکی از این نقاط، حرکت به سمت دیپلماسی وحدت اسلامی است.
وی در ادامه با اشاره به آرمان انقلاب اسلامی و ارتباط آن با مسئله مهدویت گفت: انقلاب اسلامی به دست امام خمینی(ره) پایهگذاری و معماری شد و بهوسیله رهبر معظم انقلاب ادامه یافت و یکی از اهداف آن، زمینهسازی برای ظهور حضرت مهدی(عج) است. از همین رو، امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب همواره بر نزدیکشدن جوامع اسلامی به یکدیگر تأکید داشتهاند.
خیرآبادی، مهدویت را یکی از نقاط اشتراک مهم میان مسلمانان دانست و گفت: اهلبیت(ع) و بهویژه حضرت مهدی(عج)، یکی از نقاط اشتراک میان کشورهای اسلامی و مذاهب مختلف هستند. تقریباً همه فرق اسلامی و مذاهب اهل سنت، جز تعداد بسیار محدودی، به مسئله مهدویت اعتقاد دارند؛ هرچند در جزئیات این اعتقاد، از جمله درباره زمان تولد حضرت مهدی(عج)، تفاوتهایی میان دیدگاه شیعه و برخی مذاهب اهل سنت وجود دارد.
وی افزود: اندیشه مهدویت میتواند زمینه ایجاد امت واحده را فراهم کند و امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب نیز بر همین نقطه اشتراک تأکید داشتهاند و درصدد ایجاد وحدت در جامعه اسلامی بودهاند.
خیرآبادی در پایان اظهار داشت: اعتقاد ما این است که با ظهور حضرت مهدی(عج)، جامعهای شکل خواهد گرفت که در آن شرق و غرب عالم در مسیر همگرایی قرار میگیرند و نوعی جهانیشدن مبتنی بر عدالت و ارزشهای الهی رقم خواهد خورد. آرزوی ما این است که آرمان پیامبر اکرم(ص)، ائمه اطهار(ع)، امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب در جامعه مهدوی محقق شود و شاهد شکلگیری «امت واحده اسلامی» و در نهایت، «امت واحده انسانی» باشیم.
محمدرضا جمالی، کارشناس ارشد امور بینالملل، در ادامه این نشست با اشاره به تفاوت نگاه اسلام با نظریه «ملت-دولت» اظهار داشت: در اندیشه سیاسی اسلام، هویت دینی بر هویت ملی مقدم است و برخلاف مفهوم هویت ملی که بر قومیت، نژاد و جغرافیا استوار است، هویت دینی مرز و جغرافیا نمیشناسد و بر اشتراکات دینی و انسانی تأکید دارد.
وی افزود: بر همین اساس، مفهوم «امت واحده» و امت دینی، متناسب با جهانشمول بودن پیام اسلام شکل میگیرد و نمیتوان وحدت اسلامی را در چارچوب مرزهای ملی و منافع صرفاً ملی تعریف کرد.
جمالی با اشاره به مواضع امام خمینی(ره) درباره مسئله فلسطین گفت: از ابتدای نهضت امام خمینی(ره) در سال ۱۳۴۲، مسئله رژیم صهیونیستی مورد توجه ایشان قرار گرفت؛ چراکه اساس شکلگیری رژیم صهیونیستی در نقطه کانونی خاورمیانه و جهان اسلام، ایجاد تفرقه و جلوگیری از شکلگیری امت اسلامی بوده است.
وی تصریح کرد: امام خمینی(ره) در همان سالها نیز نسبت به تلاش برای جلوگیری از طرح مسئله فلسطین و رژیم صهیونیستی در محافل مذهبی اعتراض داشتند و بر ضرورت توجه به این مسئله تأکید میکردند.
این کارشناس ارشد امور بینالملل با تأکید بر اینکه وحدت در اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب یک امر تاکتیکی و مقطعی نیست، گفت: وحدت یک راهبرد استراتژیک، ریشهدار و اساسی است و نباید آن را صرفاً به یک ضرورت روزمره یا سیاسی محدود کرد.
جمالی ادامه داد: یکی از مهمترین نقاط قوت نظام سلطه در جهان اسلام، اختلاف میان مسلمانان است و هرچه اختلاف و تفرقه در جهان اسلام افزایش پیدا کند، زمینه برای نفوذ و تقویت جریان سلطه بیشتر خواهد شد.
وی با اشاره به عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عرصه بینالملل اظهار داشت: بخش مهمی از فعالیتهای برونمرزی جمهوری اسلامی ایران، جنبشها و نهضتهایی که از آنها حمایت شده، در راستای تقویت وحدت امت اسلامی بوده است؛ حتی در مواردی که این حمایتها از منظر منافع ملی، هزینههایی برای کشور به همراه داشته است.
جمالی با بیان اینکه مخاطب اصلی گفتمان وحدت صرفاً دولتهای اسلامی نیستند، گفت: در این زمینه نباید تنها به حاکمان و دولتهای اسلامی توجه داشت؛ بلکه آحاد امت اسلامی، نخبگان، دانشمندان، دانشگاهیان و افراد صاحبفکر و اثرگذار نیز مخاطبان اصلی این گفتمان هستند.
وی همچنین با اشاره به پیشینه اندیشه تقریب مذاهب اسلامی خاطرنشان کرد: اندیشه تقریب مذاهب موضوعی نیست که صرفاً پس از پیروزی انقلاب اسلامی مطرح شده باشد، بلکه ریشههای آن به دوران آیتاللهالعظمی بروجردی بازمیگردد. بنابراین، وحدت اسلامی در جمهوری اسلامی نیز صرفاً یک سیاست مقطعی یا سیاسی نیست، بلکه دارای ریشههای عمیق فکری و تاریخی است.
این کارشناس ارشد امور بینالملل درباره مراتب وحدت اسلامی گفت: حداقل مرتبه وحدت این است که کشورهای اسلامی علیه یکدیگر اقدامی نکنند؛ مرحله بالاتر، خروج از حالت انفعال و دفاع متقابل از یکدیگر است؛ همانگونه که جمهوری اسلامی ایران در موضوعاتی همچون فلسطین، لبنان و بوسنی از مظلومان حمایت کرده است.
جمالی مرحله بالاتر وحدت را ایجاد تمدن نوین اسلامی دانست و افزود: تمدن نوین اسلامی نگاهی «امتی» دارد، نه «ملتی» و تحقق آن نیز صرفاً مختص ایران نیست، بلکه به بخش گستردهای از جهان اسلام مربوط میشود. الگوی این وحدت نیز پیامبر اکرم(ص) است؛ چراکه اساس امتسازی و وحدت را ایشان بنیان گذاشتند.
وی با اشاره به مسئله فلسطین بهعنوان یکی از شاخصهای مهم سنجش وحدت جهان اسلام گفت: رهبر معظم انقلاب، فلسطین را نمونه روشنی از تفرق جهان اسلام میدانند. اگر کشورهای اسلامی درباره مسئله فلسطین به موضعی مشترک و جمعبندی واحد برسند، میتوان امیدوار بود که گفتمان وحدت از سطح شعار فراتر رفته و در عمل محقق شود.
جمالی تصریح کرد: تا زمانی که بخشی از کشورهای اسلامی در مسیر عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی حرکت میکنند و در برابر مسئله فلسطین مواضع متفاوتی دارند، سخن گفتن از وحدت اسلامی در سطح شعار باقی خواهد ماند. وحدت زمانی به نتیجه میرسد که جهان اسلام در مسائل اساسی، از جمله مسئله فلسطین، به یک موضع مشترک برسد.
وی در پایان با اشاره به نقش دشمنان در ایجاد اختلاف میان مسلمانان اظهار داشت: اگر وحدت در جهان اسلام شکل بگیرد، دشمنان جرئت حمله و تعرض نخواهند داشت. آمریکا و رژیم صهیونیستی از مهمترین مخالفان وحدت جهان اسلام هستند و یکی از ابزارهای اصلی آنها برای تضعیف کشورهای اسلامی، ایجاد تفرقه، فعالکردن گسلهای قومی و دامنزدن به اختلافات است.
جمالی خاطرنشان کرد: رژیم صهیونیستی در منطقه به کانونی برای ایجاد تنش و اختلاف تبدیل شده و تفرقه یکی از ابزارهای اصلی نظام سلطه برای جلوگیری از شکلگیری امت واحد اسلامی است؛ چنانکه رهبر معظم انقلاب نیز «تفرقه» را از مهمترین سلاحهای آمریکا در برابر جهان اسلام دانستهاند.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر احمدحسین فلاحی، استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، در ادامه این نشست با اشاره به جایگاه توحید در اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اظهار داشت: توحید از مسائل محوری انقلاب اسلامی و نهضت امام خمینی(ره) بوده است و ایشان در تبیین اهداف انقلاب، مراتب مختلف توحید از جمله توحید در ذات، صفات، ربوبیت، تشریع و حاکمیت را مورد تأکید قرار دادهاند.
وی افزود: بر اساس این نگاه، خداوند تنها آفریدگار و مدبر عالم است و قانون و حاکمیت نیز باید از آنِ خداوند باشد؛ بنابراین مسیر انقلاب اسلامی، تحقق حاکمیت الهی است و حاکمیت غیرالهی مشروعیت ندارد.
فلاحی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر توحید در شرایط تهدید و بحران گفت: یکی از محورهای اساسی در اندیشه رهبر معظم انقلاب، توجهدادن جامعه به خداوند در شرایطی است که ترس، تهدید یا ناامیدی بر جامعه غلبه میکند. نمونه روشن آن، تأکید بر آیه «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ» و یادآوری همراهی و نصرت الهی در برابر تهدیدهاست.
وی ادامه داد: در مقاطع مختلف، از دوران کرونا و تهدیدهای سلامت گرفته تا تهدیدهای نظامی و توطئههای دشمن، بر دعا و توجه به خداوند تأکید شده است؛ زیرا توحید و امید به خداوند مانع غلبه ترس و ناامیدی بر جامعه میشود.
این استاد دانشگاه با اشاره به سیره عملی رهبر معظم انقلاب اظهار داشت: توجه به دعا، اهلبیت(ع)، تهجد و برگزاری مجالس اهلبیت(ع) حتی در سختترین شرایط، بخشی از همین سیره است. حتی در دوران کرونا نیز بر استمرار ارتباط با اهلبیت(ع) تأکید شد و مجالس عزاداری تعطیل نشد؛ چراکه توسل به اهلبیت(ع) در مسیر توحید و بهعنوان وسیلهای الهی، با توحید منافاتی ندارد.
فلاحی با اشاره به توصیه رهبر معظم انقلاب به مسئولان درباره تهجد شبانه گفت: توجه به خداوند و تقویت ارتباط معنوی، بهویژه برای مسئولان، نقش مهمی در جلوگیری از تأثیر عوامل غیرالهی و حفظ مسیر صحیح تصمیمگیری دارد.
وی همچنین «خطای محاسباتی» را یکی از پیامدهای فاصله گرفتن از توحید و تقوا دانست و افزود: رهبر معظم انقلاب بارها نسبت به خطای محاسباتی مسئولان هشدار دادهاند. هنگامی که توجه به خداوند و باور به نقش او در عالم کمرنگ شود و نگاه انسان صرفاً به عوامل مادی معطوف شود، دستگاه محاسباتی انسان آسیب میبیند و تصمیمگیری دچار اختلال میشود.
فلاحی تصریح کرد: تقوا و توجه به خداوند، زمینه تصمیمگیری صحیح را فراهم میکند و اگر توجه به عوامل غیرالهی جایگزین آن شود، خطای محاسباتی و تصمیمهای نادرست شکل میگیرد.
وی در پایان با اشاره به مراتب توحید در حاکمیت و تشریع اظهار داشت: توحید تنها یک باور ذهنی نیست، بلکه باید در رفتار و تصمیمگیری انسان نیز نمود پیدا کند. پذیرش حاکمیت الهی و التزام به قوانین الهی، از لوازم توحید در حاکمیت و تشریع است و بیتوجهی به این اصول میتواند مسیر فرد و جامعه را از مسیر الهی خارج کند.
ارسال نظر